Geschiedenis van het Turkse bad/hamam.
/
/
Geschiedenis van het Turkse bad/hamam.

Geschiedenis van het Turkse bad/hamam.

De traditie van het Turkse bad gaat ver terug.

Tot een tijd voordat de Turken Anatolië hadden bereikt. Toen de Turken in Anatolië aankwamen, brachten ze één badtraditie mee en werden ze geconfronteerd met een andere, die van de Romeinen en de Byzantijnen, met de lokale varianten. De tradities fuseerden, en met de toevoeging van de islamitische zorg voor netheid en het daarmee gepaard gaande respect voor het gebruik van water, ontstond er een geheel nieuw concept, namelijk dat van het Turkse bad. Na verloop van tijd werd het een instituut, met een systeem van onuitroeibare gewoonten.

Het Turkse bad was veel meer dan alleen een plek om de huid te reinigen.

Het was nauw verbonden met het dagelijks leven, een plek waar mensen van elke rang en stand, jong en oud, rijk en arm, stedeling of dorpeling, vrijelijk konden komen. Zowel vrouwen als mannen maakten gebruik van de “hamam”, hoewel natuurlijk op afzonderlijke uren.

Het woord hamam betekent stoombad en is afkomstig van het Arabische woord hamma, wat opwarmen betekent.

Het Turkse bad bestaat uit drie delen.

De camekan, de koele ruimte, deze wordt gebruikt om te ontspannen. De sogukluk is de warme ruimte tussen de camekan en de hararet, deze ruimte wordt gebruikt voor het wassen met water en zeep. De hararet is de hete ruimte, het hart van de hamam. De hararet is meestal achthoekig of rechthoekig en is vaak betegeld met marmer. In het midden bevindt zich de göbek tasi een verhoogd marmeren platform waarop men kan zitten en waar men gemasseerd kan worden. De plaat wordt verwarmd door een houtvuur in de stookkelder eronder.

Tijdens de Ottomaanse periode werden Turkse baden vaak gebouwd als onderdeel van van grote religieuze liefdadigheidscomplexen.

Vanuit het oogpunt van het individu was de hamam een vertrouwde plek vanaf de eerste weken van zijn leven tot aan zijn einde. Belangrijke gelegenheden werden gevierd in het Turkse bad. De bruidsbadceremonie, die een dag voordat het huwelijksfeest begon, werd gehouden. Het bad van veertig dagen, dat de veertigste dag na de geboorte van een kind werd gevierd. Het tranendroogbad, dat twintig dagen na iemands overlijden door familie en vrienden van de overledene werd bijgewoond. Het gelofte bad, wanneer de wens van iemand vervuld was. Het gastenbad, het meenemen van een gast naar het bad. En het vakantiebad, dat voorafgaand aan religieuze feesten werd genomen.

Bath

Er was een scala aan benodigdheden die een vrouw in een bundel meebracht naar de hamam. De bundel telde 15 tot 20 artikelen.

De “pestemal”,

een grote handdoek omzoomd aan beide uiteinden en gewikkeld rond de romp, van onder de  oksels tot ongeveer halverwege de dij, terwijl de vrouw zich begeeft naar het “kurna” of marmeren bassin. De pestemals hadden veelal een gestreept of geruit patroon, gemaakt van gekleurd garen, bestaande uit een mix van zijde en katoen, puur katoen of pure zijde. Ze waren vaak ook geborduurd.

Een paar houten klompen of houten sandalen

in het Turks “nalin”, waarvan er veel verschillende soorten waren. De nalin, zorgvuldig uitgesneden, hielden de voeten van de drager vrij van de natte vloer. Ze werden op verschillende manieren verfraaid, meestal met paarlemoer of zelfs omhuld met bewerkt zilver. Ze konden belletjes hebben, of een geweven strohuls, of zijn geappliqueerd met vilt of koper.

De “tas”

of kom om water over het lichaam te gieten was altijd van metaal. Of het gemaakt was van zilver, verguld of vertind koper of van koper, de tas had altijd gegroefde en ingelegde ornamenten.

Een zeepbakje van metaal

meestal koper, met een handvat bovenop en geperforeerd aan de onderkant om het water eruit te laten lopen. Niet alleen zeep ging in het bakje, maar ook een grove handschoen, geweefd van dadelpalmblad of andere vezels voor het opschuimen van de zeep. En kammen, zowel fijn als breed getand gemaakt van hoorn of ivoor.

De “kese” (keh-seh)

een ruw stoffen handschoen, schuurde niet alleen het vuil uit de poriën, maar werd ook gebruikt voor een verkwikkende massage. De “kese” werd geweven van haar of plantaardige vezels.

Een kleine juwelendoos

werd vaak meegenomen, afhankelijk van de regio van zilver, koper of hout, soms bedekt met riet, vilt, fluweel of zilver. Terwijl ze zich uitkleedde in de hamam, verwijderde de vrouw haar sieraden en stopte ze in deze doos. Er waren drie handdoeken om te drogen, één om rond het haar te gaan als een tulband, één om de schouders en één om de taille.

Het hamamtapijt

werd op de grond gelegd, waarna er nog een doek overheen werd gelegd. De vrouwen gebruikten het tapijt om op te zitten en zich uit te kleden, en de bundel zelf werd op het tapijt geplaatst.” Na ieder hamam bezoek werden de spullen gewassen en gedroogd en zorgvuldig in de bundel opgeborgen voor de volgende keer. Een binnenste bundeldoek was gemaakt van dikke, zachte katoen, dat herhaaldelijk gewassen kon worden. De buitenste bundel was zwaar geborduurd en kon een fluwelen, wollen of zijden weefsel zijn. In ieder geval is het altijd opzichtig, geschikt voor het gebruik op feestdagen en bij andere speciale gelegenheden.

De spiegel

was een onmisbaar item in de bundel, het frame en de greep vaak van hout, maar soms van zilver of messing.

Een kom voor henna

soms was er een kom voor henna, die de vrouw vulde bij de hamam. Afgezien van de kleur die het geeft, versterkt henna het haar.

Een zeer klein doosje

gemaakt van vertind koper, gebruikt om “rastik” in te bewaren, kohl om de wenkbrauwen donkerder te maken.

Nog een doos

deze voor “surme”, kohl voor de oogleden

Attar van roos in een fles

essentiële rozenolie, de fles werd weer bewaard in een houten kist, en altijd aanwezig in de hamambundel: geen ander parfum werd geschikt geacht voor het schoon gewassen lichaam.

 

Meer dan voor mannen speelde het bad een belangrijke rol in het sociale leven van de vrouwen. Vrouwen kwamen in grote groepen naar het bad. De voorbereidingen die werden uitgevoerd voordat ze naar het bad gingen, waren op zichzelf al een sociale activiteit.

Het Turkse bad was op zijn eigen manier ook een soort schoonheidsspecialistenschool waar men huid en haar leerde verzorgen en leerde hoe men make-up kon gebruiken.

De roem van het Turkse bad is ontstaan door het samenbrengen van de vele facetten van maatschappij en cultuur, waardoor een nieuw fenomeen is ontstaan. De hamam is in Turkije lange tijd een instelling geweest met een diepgaand sociaal karakter.

Share this post

Start typing and press Enter to search

Winkelmand

Geen producten in je winkelmand.